به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین کاظم صدیقی، استاد حوزه علمیه، روز سه‌شنبه در جلسه درس اخلاق مدرسه علمیه امام خمینی(ره)، با شرح بخش‌هایی از خطبه ۱۹۳ نهج‌البلاغه و بیان ویژگی‌های متقین گفت: کسانی که با مراقبت از رفتار و زندگی خود به ملکه تقوا دست می‌یابند، در برابر وسوسه‌های شیطان مصونیت پیدا می‌کنند و با برنامه‌ریزی منظم، به‌ویژه برای شب و عبادت، مسیر بندگی را ادامه می‌دهند.
تقوا؛ ملکه‌ای برای مراقبت از زندگی
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی با اشاره به صفات متقین در خطبه ۱۹۳ نهج‌البلاغه اظهار کرد: متقین کسانی هستند که پاک زندگی می‌کنند، پاک می‌خورند، پاک می‌بینند، پاک سخن می‌گویند و در دادوستد و دیگر امور زندگی خود، طهارت شرعی را رعایت می‌کنند. مراقبت مستمر از رفتار، به‌تدریج در وجود انسان به ملکه و سجیه تبدیل می‌شود؛ به‌گونه‌ای که تقوا به صفتی پایدار و طبیعت ثانوی او بدل می‌شود.
وی افزود: هنگامی که انسان با مراقبت و رعایت موازین الهی به چنین مرتبه‌ای برسد، تقوا همچون قلعه‌ای از او محافظت می‌کند و شیطان به‌آسانی نمی‌تواند در وجود او نفوذ کند.
این استاد حوزه با اشاره به آیه ۲۰۱ سوره اعراف، «إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیْطَانِ تَذَکَّرُوا»، گفت: هنگامی که وسوسه‌ای از سوی شیطان به انسان‌های باتقوا نزدیک می‌شود، آنان متوجه خداوند می‌شوند و به یاد او می‌افتند. وقتی ارتباط قلبی انسان با خدا برقرار باشد، شیطان توان اثرگذاری خود را از دست می‌دهد و مؤمن می‌تواند مسیر خود را با فتوحات پی‌درپی ادامه دهد.
نظم در زندگی و برنامه‌ریزی برای شب
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی با اشاره به یکی دیگر از ویژگی‌های متقین در کلام امیرالمؤمنین(ع) بیان کرد: کسانی که تقوا به صفت پایدار و طبیعت ثانوی آنان تبدیل شده است، برای شب و روز خود برنامه دارند. زندگی آنان بر اساس اتفاق و بی‌نظمی پیش نمی‌رود و برای خواب، بیداری و عبادت خود نظم مشخصی در نظر می‌گیرند.
وی ادامه داد: متقین برای شب خود برنامه‌ای معین دارند؛ ساعت خواب و بیداری آنان مشخص است و پس از بیدار شدن نیز می‌دانند چه کارهایی را باید انجام دهند. این نظم و برنامه‌ریزی از ویژگی‌هایی است که امیرالمؤمنین(ع) برای متقین بیان می‌فرمایند.
این استاد حوزه با اشاره به عبارت «أَمَّا اللَّیْلَ فَصَافُّونَ أَقْدَامَهُمْ» از خطبه ۱۹۳ نهج‌البلاغه گفت: متقین در شب به پا می‌ایستند و برای عبادت آماده می‌شوند. این عبارت، تصویری از بندگانی ارائه می‌دهد که با برنامه و آمادگی در برابر خداوند می‌ایستند و عبادت شبانه را جدی می‌گیرند.
نماز؛ پرچم بندگی و محور برنامه زندگی
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی با تأکید بر جایگاه نماز در زندگی مؤمنان اظهار کرد: نماز باید همچون پرچمی برافراشته در زندگی انسان باقی بماند و نباید اجازه داد این پرچم فرو بیفتد. نماز در آموزه‌های قرآن و روایات جایگاهی محوری دارد و دیگر امور زندگی باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که با آن هماهنگ باشند.
وی با اشاره به اهمیت قیام در نماز افزود: کسی که اهل قیام نباشد، در نماز نیز از حقیقت قیام فاصله می‌گیرد. بنابراین باید مراقب بود نماز از حالت حقیقی خود خارج نشود و انسان با توجه به جایگاه آن، برنامه زندگی‌اش را تنظیم کند.
این استاد حوزه با اشاره به فرازی از دعای قرآنی و روایی نماز گفت: نمازگزار باید نماز و مقدمات آن را در مرکز برنامه‌های خود قرار دهد و امور روزمره را با توجه به این اصل سامان دهد؛ زیرا نماز، پرچم بندگی و یکی از محورهای اصلی زندگی مؤمن است.
معنای سلام نماز؛ پیوند با پیامبر و بندگان صالح خدا
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی در ادامه به دو نکته درباره سلام نماز اشاره کرد و گفت: نخست اینکه سلام پایانی نماز، یادآور حضور نمازگزار در محضر پیامبر اکرم(ص) است. نمازگزار در پایان نماز می‌گوید: «السَّلَامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکَاتُهُ»؛ یعنی بر پیامبر سلام می‌فرستد و با این سلام، حضور خود در محضر آن حضرت را به یاد می‌آورد.
وی دومین نکته را توجه به جمع در عبارت «السَّلَامُ عَلَیْنَا وَعَلَی عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ» دانست و افزود: نمازگزار در این فراز تنها برای خود سلام نمی‌فرستد، بلکه می‌گوید سلام بر ما و بر بندگان صالح خدا. این تعبیر نشان می‌دهد که انسان در عبادت نباید خود را جدا از دیگر بندگان صالح خداوند ببیند.
شیخ بهایی و راز استفاده از صیغه جمع در نماز
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی در تبیین معنای صیغه جمع در آیات سوره حمد، به دیدگاه شیخ بهایی اشاره کرد و گفت: شیخ بهایی از شخصیت‌های بارز علمی و عرفانی تاریخ اسلام بود که در زمینه‌هایی همچون فقه، اصول، کلام، فلسفه، حکمت، ریاضیات، مهندسی و معماری آثار ارزشمندی از خود بر جای گذاشت. آثار معماری او در اصفهان نیز از یادگارهای شناخته‌شده این دانشمند به شمار می‌رود.
وی با اشاره به آثار شیخ بهایی، از جمله کتاب «کشکول» و «مصباح الفلاح»، به تفسیر او بر سوره مبارکه حمد با عنوان «عروة الوثقی» پرداخت و گفت: در این تفسیر، شیخ بهایی به این پرسش می‌پردازد که چرا انسان هنگام نماز خواندن به‌صورت فردی، در سوره حمد از صیغه جمع استفاده می‌کند و می‌گوید: «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ»؛ یعنی تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم.
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی با نقل دیدگاه شیخ بهایی اظهار کرد: یکی از وجوه این موضوع آن است که هیچ عمل خیری بدون پیوند با امام و هدایت او به کمال نمی‌رسد. انسان در انجام کارهای نیک نیز از برکت هدایت و امامت بهره می‌گیرد و عبادت خود را جدا از امام زمان(عج) نمی‌بیند.
وی افزود: بر اساس این نگاه، هر کار خیری که انسان انجام می‌دهد، باید با توجه به همراهی و هدایت امام زمان(عج) باشد؛ چراکه مؤمن در مسیر بندگی، از برکات وجود و هدایت آن حضرت بهره‌مند است.
حضور فرشتگان و مراقبت الهی در زندگی انسان
این استاد حوزه در ادامه با اشاره به آیات قرآن کریم گفت: انسان در زندگی خود تنها نیست و فرشتگانی مأمور ثبت اعمال و مراقبت از او هستند. قرآن کریم در سوره قاف می‌فرماید: «مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ»؛ یعنی انسان هیچ سخنی بر زبان نمی‌آورد، مگر آنکه مراقبی آماده ثبت آن است.
وی همچنین به آیات سوره انفطار درباره فرشتگان نویسنده اعمال اشاره کرد و افزود: قرآن از فرشتگان بزرگواری سخن می‌گوید که اعمال انسان را ثبت می‌کنند. افزون بر این، انسان از مراقبت الهی نیز برخوردار است و این مجموعه از آیات نشان می‌دهد که رفتار و عبادت او در محضر خداوند و در همراهی با مأموران الهی انجام می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی با بازگشت به عبارت «السَّلَامُ عَلَیْنَا وَعَلَی عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ» تأکید کرد: نمازگزار هنگام سلام دادن، تنها خود را مخاطب قرار نمی‌دهد، بلکه به مجموعه‌ای از بندگان صالح خداوند توجه دارد که در رأس این پیوند، امام زمان(عج) قرار می‌گیرد و فرشتگان نیز همراه انسان هستند.
تلاوت قرآن با ترتیل و توجه به معنا
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی در ادامه با اشاره به عبارت «یُرَتِّلُونَ الْقُرْآنَ» در توصیف عبادت شبانه متقین گفت: متقین قرآن را با ترتیل تلاوت می‌کنند؛ به این معنا که آیات را شتاب‌زده و بدون توجه نمی‌خوانند، بلکه حروف را روشن و درست ادا می‌کنند و وقف‌ها را رعایت می‌کنند تا معنای آیات به‌درستی دریافت شود.
وی با تأکید بر اهمیت تدبر در قرآن گفت: متقین قرآن را با توجه به معانی آن تلاوت می‌کنند و در برابر آیات الهی واکنش قلبی دارند؛ به‌گونه‌ای که آیات بشارت، آنان را به شوق و هیجان می‌آورد و تلاوت قرآن برایشان تجربه‌ای زنده و اثرگذار است.
وی با تشبیه عبادت شبانه به میدان مبارزه درونی اظهار کرد: انسان در محراب عبادت با نفس و هوا و هوس خود مواجه می‌شود و تلاش می‌کند بر وسوسه‌ها غلبه کند. ازاین‌رو، عبادت با شوق و عشق همراه است و تلاوت قرآن نیز برای انسان باایمان، بهره‌مندی از غذایی معنوی و لذتی متفاوت است که در امور مادی یافت نمی‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین صدیقی در پایان، با تأکید بر اینکه متقین برای عبادت شبانه برنامه دارند، خاطرنشان کرد: نظم در زندگی، قرار دادن نماز در محور برنامه‌ها، توجه به معنای سلام نماز و تلاوت قرآن با ترتیل و تدبر، از ویژگی‌هایی است که در خطبه ۱۹۳ نهج‌البلاغه برای بندگان باتقوا ترسیم شده است.
انتهای پیام/
نظر شما